Evdeki Sinsi Tehlike: Yaşlılarda Düşmeleri Önlemenin 5 Basit Yolu

Yaş almak; bilgelik, tecrübe ve huzur demektir. Ancak, 65 yaş ve üzeri bireyler için basit bir ev kazası gibi görünen düşmeler, hayat kalitesini ve bağımsızlığı tehdit eden ciddi bir sağlık sorunudur. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, düşmeler, dünya genelinde yaralanmaya bağlı ölümlerin ikinci en büyük nedenidir. Bu sinsi tehlikeyle mücadele etmek, önlenebilir bir riske karşı harekete geçmek demektir.

Düşmeler Neden Gerçekleşir? Düşmelerin büyük çoğunluğu, tek bir hatadan değil, iç (bireysel) ve dış (çevresel) risk faktörlerinin birleşimiyle tetiklenir:

1. Bireysel (İç) Riskler Kas Zayıflığı ve Denge Bozuklukları: Özellikle alt ekstremite (bacak) kuvvetindeki azalma ve vestibüler sistemdeki yaşa bağlı değişiklikler. İlaç Kullanımı: Birden fazla ilaç kullanılması (Polifarmasi), dengeyi ve uyanıklığı etkileyerek düşme riskini artırır. Görme ve Duyu Kaybı: Yetersiz görme veya ayaklardaki his kaybı (nöropati), çevresel engelleri fark etmeyi zorlaştırır. 2. Çevresel (Dış) Riskler Kaygan veya Dağınık Zeminler: Halı kıvrımları, kaygan banyo paspasları veya zemindeki dağınık kablolar. Yetersiz Aydınlatma: Gece tuvalet ziyaretleri sırasında loş koridorlar ve merdivenler. Destek Eksikliği: Merdivenlerde veya banyoda tutunma barlarının olmaması.

Kanıta Dayalı 5 Basit Önleyici Adım Düşme riskini en aza indirmek, çevresel düzenlemeler ile aktif fizyoterapi müdahalesini birleştiren bütüncül bir yaklaşımla mümkündür.

1. Ev İçi Tehlikeleri Ortadan Kaldırın Evdeki çevresel risklerin temizlenmesi, hızlı ve etkili bir başlangıçtır. Amerikan Geriatri Derneği (AGS) kılavuzları, düşme geçmişi olan bireyler için ev değerlendirmesinin ve düzenlemesinin önemini vurgular. Zemin Güvenliği: Tüm dağınık kabloları kaldırın. Küçük, gevşek paspaslar yerine kaymaz tabanlı büyük halılar kullanın veya paspasları tamamen kaldırın. Işıklandırma: Özellikle merdivenler, banyo ve koridorlarda yeterli ve kolay ulaşılabilir aydınlatma sağlayın (gece lambaları, sensörlü ışıklar).

2. Akıllı Ayakkabı Seçimi Yapın Ev içinde bile çıplak ayakla, çorapla veya arkası açık, bol terliklerle yürümekten kaçının. Kaymaz tabanlı, topuksuz, ayak bileğini destekleyen ve iyi oturan ayakkabılar veya ortopedik terlikler kullanmak dengeyi artırır.

3. İlaçlarınızı Düzenli Gözden Geçirin Kullandığınız tüm ilaçları (reçeteli ve reçetesiz) düzenli olarak doktorunuzla veya eczacınızla gözden geçirin. Özellikle uyku, denge veya kan basıncını etkileyen ilaçların düşme riskini artırıp artırmadığını kontrol edin.

4. Görme ve İşitme Kontrollerini İhmal Etmeyin Duyusal bilgilerin doğru algılanması, denge için kritiktir. Yıllık göz muayenelerinizi yaptırın. Eski numaralı gözlükler veya katarakt gibi görme sorunları, çevresel engelleri doğru değerlendirmenizi engeller. İşitme cihazlarının düzenli kullanımı da dengeyi olumlu etkileyebilir.

5. Fizyoterapi: En Etkili Silahınız Egzersizdir! Çevresel düzenlemeler önemlidir, ancak düşme riskini uzun vadede ve kökten azaltmanın en güçlü kanıta dayalı yolu, düzenli ve yapılandırılmış egzersizdir. Bilimsel çalışmalar, düşme oranlarını azaltmada en etkili yöntemlerin sadece yürüyüş değil, özellikle denge ve kuvvet antrenmanlarını içeren multidisipliner programlar olduğunu kesin olarak göstermektedir. Düşme önleme süreci profesyonel bir metodoloji ile iki aşamada yürütülür: Bilimsel Değerlendirme: Öncelikle, bireyin mevcut denge seviyesini, yürüme hızını ve düşme riskini objektif olarak belirlemek için bilimsel geçerliliği olan standardize testler kullanılır. Bu testler, risk düzeyinin kişisel bir skorunu sunarak tedavinin başlangıç noktasını belirler. Kişiye Özel Program: Değerlendirme sonuçlarına dayanarak, bireyin ihtiyaçlarına özel ve güvenli bir program oluşturulur. Programlar, sadece kas kuvvetini artırmaya değil, aynı zamanda günlük yaşamda kritik öneme sahip olan dinamik denge becerilerini geliştirmeye odaklanır. Bu sayede vücut, beklenmedik bir denge kaybı anında hızla tepki verme yeteneğini geri kazanarak düşme olasılığını azaltır. Bu bütüncül yaklaşım, bireyleri sadece fiziksel olarak güçlendirmekle kalmaz, aynı zamanda onlara güvenle hareket etme özgürlüğünü yeniden kazandırır. Güvenliğiniz İçin Harekete Geçin! Düşme önleme, aktif bir süreçtir. Basit ev düzenlemeleriyle başlayıp, kişiye özel egzersiz programıyla devam ettiğinizde, bağımsız ve güvenli bir yaşam sürme şansınızı büyük ölçüde artırırsınız. Unutmayın önlem almak her zaman tedavi etmekten daha kolaydır. Düşme riskinizi değerlendirmek ve size özel yol haritasını oluşturmak için benimle iletişime geçebilirsiniz.

Referanslar 1. World Health Organization (WHO). (2024). Falls. Retrieved from 2. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). (2017, April). Falls: assessment and prevention of falls in older people. NICE Guideline 3. Sherrington, C., Fairhall, N., Kwok, W., Wallbank, G., Tiedemann, A., Michaleff, Z. A., ... & Close, J. C. T. (2020). Exercise for preventing falls in older people living in the community. Cochrane Database of Systematic Reviews, (11). 4. Panel on Prevention of Falls in Older Persons. (2011). Summary of the updated American Geriatrics Society/British Geriatrics Society clinical practice guideline for prevention of falls in older persons. Journal of the American Geriatrics Society, 59(1), 148–157.