Schroth Yöntemi Nedir? Skolyozda Nasıl Kullanılır?

Schroth Yöntemi Nedir?

Schroth yöntemi, skolyoz (omurga eğriliği) tedavisi için özel olarak geliştirilmiş, üç boyutlu bir egzersiz ve duruş eğitimi yaklaşımıdır. 1920'li yıllarda, kendisi de skolyoz hastası olan Almanyalı Katharina Schroth tarafından geliştirilmiş; kızı fizyoterapist Christa Lehnert-Schroth ve sonraki kuşaklar tarafından bugünkü hâline getirilmiştir.

Yöntemin temel fikri şudur: Skolyoz yalnızca omurganın yana eğilmesi değil; öne-arkaya ve dönme (rotasyon) bileşenleri de olan üç boyutlu bir deformitedir. Bu nedenle tedavi de üç boyutlu olmalıdır. Schroth yöntemi; kişinin kendi eğrilik tipine göre belirlenen düzeltici pozisyonlar, bu pozisyonlarda yapılan güçlendirme egzersizleri ve "rotasyonel nefes" adı verilen özel bir solunum tekniğini bir araya getirir. Amaç, kişinin kendi duruşunu fark etmesini ve gün içinde aktif olarak düzeltebilmesini sağlamaktır.

Schroth, uluslararası literatürde "fizyoterapötik skolyoza özgü egzersizler" (PSSE) olarak adlandırılan yaklaşım ailesinin en bilinen üyesidir ve skolyoz alanındaki uluslararası bilimsel dernek SOSORT'un kılavuzlarında yeri olan bir tedavi seçeneğidir.

Schroth Yöntemi Skolyozda Nasıl Kullanılır?

Schroth tedavisi, standart bir egzersiz listesi değildir; her şey kişinin eğrilik tipinin sınıflandırılmasıyla başlar. Süreç genel olarak şöyle işler:

• Değerlendirme ve sınıflandırma: Röntgen bulguları (Cobb açısı), gövde asimetrileri ve duruş analiz edilir; eğrilik Schroth sınıflandırmasına göre tiplendirilir.
• Kişiye özel program: Eğrilik tipine göre düzeltici pozisyonlar ve egzersizler belirlenir; bir tip için doğru olan egzersiz, başka bir tipte eğriliği artırabileceğinden bu adım kritiktir.
• Fizyoterapist eşliğinde egzersiz: Egzersizler, Schroth eğitimi almış bir fizyoterapist eşliğinde, ayna karşısında ve dokunsal geri bildirimlerle öğretilir.
• Günlük ev programı: Öğrenilen egzersizler evde düzenli olarak uygulanır; araştırmalarda kullanılan programlar genellikle günde 30-45 dakikalık ev egzersizi içerir.
• Günlük yaşama aktarım: Düzeltilmiş duruşun oturma, ayakta durma ve yürüme gibi günlük aktivitelere taşınması hedeflenir.

Schroth Egzersizlerinin Amacı Nedir?

Schroth egzersizlerinin hedefleri şöyle özetlenebilir:

• Eğriliğin ilerlemesini durdurmak veya yavaşlatmak (özellikle büyüme çağındaki hastalarda birincil hedef)
• Omurganın üç boyutlu diziliminde düzelme sağlamak ve gövde asimetrilerini (bel asimetrisi, sırttaki kaburga kamburu) azaltmak
• Duruş farkındalığı kazandırmak ve aktif kendi kendini düzeltme becerisini geliştirmek
• Sırt ve gövde kaslarını dengeli biçimde güçlendirmek
• Rotasyonel nefes tekniğiyle solunum kapasitesini desteklemek
• Ağrıyı azaltmak ve yaşam kalitesini artırmak

Schroth Yöntemi Kimler İçin Uygundur?

Schroth yönteminin en güçlü uygulama alanı, büyüme çağındaki adolesan idiyopatik skolyozdur. Genel olarak uygun gruplar şunlardır:

• Hafif ve orta dereceli eğriliği olan (araştırmalarda genellikle 10-45 derece Cobb açısı aralığı) çocuk ve ergenler
• Korse tedavisi alan hastalar (korseyle birlikte destekleyici olarak)
• Eğriliği olan ve duruş, ağrı ya da estetik kaygıları bulunan yetişkinler
• Ameliyat sınırında olmayan, konservatif tedaviyle takip edilen hastalar

Çok ileri eğriliklerde (genellikle 45-50 derece üzeri) egzersiz tek başına yeterli olmaz; bu hastalarda cerrahi seçenek ortopedi uzmanınca değerlendirilir. Skolyozun genel çerçevesi için skolyoz yüzme ile düzelir mi yazısına da göz atabilirsiniz.

Skolyozda Schroth Egzersizleri Nasıl Yapılır?

Schroth egzersizleri, sıradan spor egzersizlerinden farklı çalışır. Tipik bir egzersizin yapı taşları şunlardır:

• Düzeltici pozisyonlanma: Kişi; ayna karşısında, eğrilik tipine göre belirlenmiş pozisyonu (oturarak, ayakta veya yan yatışta) alır. Yastık, sopa, duvar çubuğu gibi araçlarla destek kullanılabilir.
• Aktif uzama (elongasyon): Omurga, baş yönünde aktif olarak uzatılır.
• Rotasyonel nefes: Nefes, bilinçli olarak göğüs kafesinin çökük bölgelerine yönlendirilir; böylece kaburgalar ve omurga içeriden düzeltici bir kuvvetle desteklenir.
• İzometrik güçlendirme: Düzeltilmiş pozisyon korunurken belirli kas grupları kasılarak pozisyon "kilitleştirilir".

Bu egzersizlerin yanlış tipte veya yanlış yönde uygulanması eğriliği olumsuz etkileyebileceğinden, program mutlaka Schroth eğitimi almış bir fizyoterapist tarafından öğretilmeli; ev programı da düzenli kontrollerle takip edilmelidir.

Schroth Yöntemi Skolyozu Düzeltir mi?

Schroth; eğriliğin ilerlemesini durdurma ve bir miktar geriletme konusunda kanıtlı bir yöntemdir. Ancak omurgayı tamamen düzleştirmesi beklenmemelidir; "düzeltme"den kasıt, açının kontrol altına alınması, gövde görünümünün ve işlevin iyileştirilmesidir. Büyüme çağında erken başlanan ve düzenli sürdürülen programlarda sonuçlar en iyidir.

Schroth Terapisi Ne Kadar Sürer?

Schroth tedavisi kısa bir kür değil, büyüme süreciyle paralel yürüyen bir eğitim programıdır. Genel çerçeve şöyledir:

• Öğrenme dönemi: Egzersizlerin doğru öğrenilmesi için genellikle haftada 1-2 seansla birkaç haftalık yoğun bir başlangıç dönemi gerekir.
• Ev programı: Araştırmalarda etkili bulunan protokoller, günde 30-45 dakikalık düzenli ev egzersizi içerir.
• Takip: Büyüme çağındaki hastalarda program, iskelet olgunluğuna ulaşılana kadar (genellikle yıllar boyunca) periyodik fizyoterapist kontrolleri ve hekim takibiyle sürdürülür.

Sürenin uzunluğu göz korkutmamalıdır; egzersizler zamanla günlük rutinin doğal bir parçası hâline gelir ve düzenlilik, sonucun en önemli belirleyicisidir.

Schroth Yöntemi Çocuklarda ve Ergenlerde Kullanılır mı?

Evet; hatta yöntemin asıl hedef kitlesi büyüme çağındaki çocuk ve ergenlerdir. İdiyopatik skolyoz en sık ergenlik döneminde ortaya çıkar ve hızlı büyüme dönemleri, eğriliğin ilerleme riskinin en yüksek olduğu zamanlardır. Bu dönemde başlanan Schroth programı, ilerlemeyi önleme şansının en yüksek olduğu penceredir.

Randomize kontrollü çalışmaların çoğu 10-18 yaş aralığındaki hastalarda yürütülmüş ve olumlu sonuçlar bu grupta gösterilmiştir. Çocuklarda programın oyunlaştırılması, ailenin sürece katılımı ve okul-egzersiz dengesinin kurulması, uyumu artıran önemli etkenlerdir. Çocuklardaki duruş ve gelişim konuları için pediatrik rehabilitasyon sayfamıza göz atabilirsiniz.

Schroth Yöntemi ile Korse Kullanımı Birlikte Olur mu?

Evet; ikisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Orta dereceli ve ilerleme riski yüksek eğriliklerde hekim korse önerebilir; korse omurgayı dışarıdan pasif olarak desteklerken, Schroth egzersizleri kasları aktif tutar, duruş farkındalığını geliştirir ve korse altındaki düzeltmeyi destekler.

Uluslararası SOSORT kılavuzları da korse tedavisinin skolyoza özgü egzersizlerle birlikte yürütülmesini önerir. Korse saatleri ve egzersiz programının uyumu, hastayı takip eden hekim ve fizyoterapist tarafından birlikte planlanmalıdır. Omurga sağlığına dair genel bilgiler için omurga sağlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

• Schreiber S, et al. Schroth Physiotherapeutic Scoliosis-Specific Exercises Added to the Standard of Care Lead to Better Cobb Angle Outcomes in Adolescents with Idiopathic Scoliosis – an Assessor and Statistician Blinded Randomized Controlled Trial. PLOS ONE. 2016;11(12):e0168746.
• Schreiber S, et al. Schroth physiotherapeutic scoliosis-specific exercises for adolescent idiopathic scoliosis: how many patients require treatment to prevent one deterioration? – results from a randomized controlled trial. Scoliosis Spinal Disord. 2017;12:26.
• Kuru T, et al. The efficacy of three-dimensional Schroth exercises in adolescent idiopathic scoliosis: a randomised controlled clinical trial. Clin Rehabil. 2016;30(2):181-190.
• Kocaman H, et al. The effectiveness of two different exercise approaches in adolescent idiopathic scoliosis: A single-blind, randomized-controlled trial. PLOS ONE. 2021;16(4):e0249492.
• Negrini S, et al. 2016 SOSORT guidelines: orthopaedic and rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis during growth. Scoliosis Spinal Disord. 2018;13:3.