Serebral Palsi̇'de Bağimsizliğin Yolu , Erken Ve Doğru Fi̇zyoterapi̇

Serebral Palsi Nedir?

Serebral Palsi; gelişmekte olan beyin dokusunda meydana gelen, ilerleyici olmayan bir hasar sonucunda ortaya çıkan kalıcı motor ve duruş bozukluklarını ifade eder. Bu motor sorunlara çoğu zaman şu durumlar da eşlik eder:

Duyu ve algı problemleri

Bilişsel ve iletişimsel güçlükler

Davranış farklılıkları

Epilepsi

İkincil kas-iskelet sistemi sorunları

SP, çocukluk çağında engelliliğin en yaygın nedenidir ve her 1000 canlı doğumda yaklaşık 1,5–2,5 oranında görülür. Prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebeklerde risk belirgin şekilde artar. Vakaların yaklaşık %80’i doğum öncesi, %10’u doğum sonrası nedenlere bağlıdır.

Serebral Palsi’de Fizyoterapinin Temel Hedefleri

Fizyoterapi; çocuğun potansiyelini açığa çıkarmayı, hareket kalitesini geliştirmeyi ve bağımsızlığı arttırmayı hedefleyen aktif bir süreçtir.

Aşağıda tedavinin 5 temel hedefini en anlaşılır haliyle bulabilirsiniz:

1. Normal Motor Gelişimi Desteklemek

SP’li çocuklarda motor gelişim basamakları gecikebilir veya tipik sıradan sapmalar görülebilir. Fizyoterapide amaç:

Motor basamakları yeniden öğretmek

Doğal gelişim yolunu tekrar yakalamak

Kompansatuar ve anormal hareketleri azaltmak

Postüral kontrol ve dengeyi geliştirmek

Erken başlayan doğru yönlendirme, ilerleyen yaşlardaki motor performansı doğrudan belirler. Bu nedenle erken değerlendirme son derece kritiktir.

2. Kas Gücünü Korumak ve Artırmak

SP’de spastisite ve selektif motor kontrol kaybı nedeniyle kas güçsüzlüğü sık görülür. Bu nedenle fizyoterapide:

Fonksiyonel kuvvetlendirme

Ağırlık aktarma çalışmaları

Ekstremitenin aktif kullanıldığı aktiviteler

Progresif direnç egzersizleri

kullanılır.

Güçlenen kas → daha kaliteli hareket → daha fazla bağımsızlık demektir.

3. Hareket Kalitesini İyileştirmek

SP’de amaç yalnızca hareketi “yaptırmak” değildir; hareketi doğru, kontrollü ve kaliteli hale getirmektir.

Bu nedenle terapi sürecinde:

Anormal hareket paternleri azaltılır

Postüral kontrol güçlendirilir

Oturma–kalkma–ayağa kalkma gibi fonksiyonel transferler çalışılır

Duyu-motor entegrasyonu desteklenir

Bir becerinin kazanılması kadar sürdürülebilir olması da önemlidir. Bu yüzden düzenli tekrar şarttır.

4. İkincil Sorunları Önlemek

SP’de zamanla gelişebilecek kas-iskelet sistemi sorunları şunlardır:

Eklem limitasyonları

Kontraktürler

Kalça çıkığı riskleri

Skolyoz

Deformiteler

Tonusa bağlı postür bozuklukları

Fizyoterapinin önemli bir hedefi, bu sorunları erken fark etmek ve ilerlemesini doğru müdahalelerle durdurmaktır.

Bu süreçte:

Düzenli egzersiz programları

Uygun pozisyonlama

Ortez önerileri

Aile eğitimi çok büyük önem taşır.

5. Fonksiyonel Katılımı Artırmak

SP’de tedavi yalnızca klinik odaklı değildir. Çocuğun gerçek yaşamda neyi başarmak istediği tedavinin yönünü belirler.

Fizyoterapistler programı şu doğrultuda kişiselleştirir:

Çocuğun bireysel hedefleri

Ailenin beklentileri

Çocuğun yaşadığı çevre

Okul ve oyun ortamı

Amaç; çocuğun bağımsızlığını artırmak, fonksiyonel aktivitelerde aktif katılımını desteklemek ve ilerleyen yıllar için güçlü bir yaşam temeli oluşturmaktır.

Serebral Palsi’de fizyoterapi; sadece kas güçlendirme ya da spastisite yönetimi değildir. Bu süreç, çocuğun hareket potansiyelini, fonksiyonel katılımını ve sosyal yaşamını bütüncül şekilde ele alan çok yönlü bir yaklaşımdır.

Erken değerlendirme, düzenli takip ve kişiye özel terapi planı; SP’de gelişim hızını belirleyen en güçlü üç faktördür.