Spastik Kasa Germe Neden İşe Yaramaz?

Spastisite ile çalışan birçok klinisyen ve hasta, yıllardır aynı cümleyi kurar: “Geriyoruz ama kas tekrar sertleşiyor.” Bu durum çoğu zaman yanlış uygulamadan değil, spastisitenin doğasının yanlış anlaşılmasından kaynaklanır. Çünkü spastik kas, mekanik olarak kısalmış bir doku değil; hız bağımlı bir nörolojik refleksin ürünüdür.

Spastisite Mekanik Değil, Nörolojik Bir Problemdir

Spastik kasın temel sorunu esnekliğini kaybetmesi değildir. Üst motor nöron hasarı sonrası inhibitör kontrolün azalmasıyla birlikte spinal refleksler aşırı aktif hale gelir. Bu nedenle kas, özellikle hızlı ya da ani gerilmeye aşırı bir kasılma yanıtı verir. Germe sırasında hissedilen direnç çoğu zaman kısalık değil, refleks aktivitedir.

Bu noktada uygulanan klasik germe, sorunu oluşturan mekanizmaya değil, yalnızca görünen sonuca müdahale eder.

Germe Refleksi Neden Daha da Artırabilir?

Spastisite hız bağımlıdır. Yani kas ne kadar hızlı gerilirse, refleks cevabı o kadar güçlü olur. Kontrolsüz veya agresif germe uygulamaları, kası gevşetmek yerine kas iğciklerini daha fazla uyararak tonusu artırabilir. Bu nedenle bazı hastalarda germe sonrası kısa süreli bir rahatlama hissi oluşsa bile, ardından sertliğin ve direnç hissinin arttığı görülür.

Klinikte sık duyulan “gerdikten sonra daha kötü oldu” ifadesi bunun tipik sonucudur.

Spastik Kas Çoğu Zaman Koruyucu Bir Yanıttır

Spastisite her zaman bir düşman değildir. Birçok durumda sinir sistemi, kontrol edemediği eklemi stabil tutabilmek için tonu artırır. Yani spastik kas, kaybolan postüral kontrolün yerini doldurmaya çalışan bir kompansasyon mekanizmasıdır. Bu kası yalnızca “gevşetmeye çalışmak”, altta yatan kontrol problemini çözmediği gibi, fonksiyonel dengeyi de bozabilir.

Bu nedenle bazı hastalarda germe sonrası yürümenin ya da oturmanın daha zorlaştığı gözlemlenir.

Neden “Açılıyor Ama Kalıcı Olmuyor”?

Germe ile elde edilen geçici açılma çoğu zaman doku değişiminden değil, kısa süreli refleks inhibisyonundan kaynaklanır. Ancak merkezi sinir sistemi yeniden aynı tonus stratejisini kullandığında kas eski sertliğine döner. Çünkü sinir sistemi için değişen bir şey olmamıştır.

Kontrol stratejisi değişmeden kas tonusunun kalıcı olarak değişmesi beklenmemelidir.

Spastisite Yönetiminde Asıl Odak Ne Olmalı?

Spastisiteyi yönetirken hedef, kası zorla uzatmak değil; merkezi ve periferal kontrolü yeniden düzenlemektir. Yavaş, kontrollü hareketler; pozisyonlama; ağırlık aktarımı; fonksiyonel görevler ve uygun inhibitör yaklaşımlar, spastik tonusu germe uygulamalarından çok daha anlamlı şekilde etkileyebilir.

Kas değil, sinir sisteminin verdiği cevabı değiştirmek gerekir.