Thoracic Outlet Sendromu (TOS) ve Fizyoterapi Yaklaşımları

Thoracic Outlet Sendromu (TOS) ve Fizyoterapi Yaklaşımları

Giriş

Thoracic Outlet Sendromu (TOS), boyun ile omuz arasında yer alan ve torasik çıkış (thoracic outlet) olarak adlandırılan anatomik bölgede sinirlerin veya damarların sıkışması sonucu ortaya çıkan klinik bir tablodur. Bu bölgede özellikle brakiyal pleksus, subklavyen arter ve subklavyen ven etkilenebilir. Kompresyon sonucu boyun, omuz, kol ve elde ağrı, uyuşma, karıncalanma ve kas güçsüzlüğü gibi semptomlar ortaya çıkabilir.

TOS özellikle uzun süre masa başında çalışan bireylerde, sporcularda, tekrarlayıcı üst ekstremite hareketleri yapan kişilerde ve postüral bozukluklara sahip bireylerde daha sık görülmektedir. Fizyoterapi, cerrahi dışı tedavi yaklaşımları içerisinde birinci basamak konservatif tedavi yöntemi olarak kabul edilmektedir.

Thoracic Outlet Sendromunun Anatomisi ve Patofizyolojisi

Torasik çıkış bölgesi üç ana anatomik dar alandan oluşur:

1. İnterskalen Üçgen

Anterior ve middle skalen kasları ile birinci kaburga arasında yer alır. Bu bölgede brakiyal pleksus ve subklavyen arter geçer.

2. Kostoklaviküler Aralık

Klavikula ile birinci kaburga arasındaki bölgedir. Postür bozuklukları bu alanda kompresyona neden olabilir.

3. Pektoralis Minör Alanı

Pektoralis minör kasının altında yer alan alandır ve özellikle omuzun öne yuvarlanması ile daralabilir.

Bu bölgelerde oluşan daralma veya kas spazmları sinirsel veya vasküler kompresyona yol açarak TOS semptomlarını oluşturur.

Thoracic Outlet Sendromu Türleri

1. Nörojenik TOS

En sık görülen formdur (%90’dan fazla). Brakiyal pleksusun sıkışması sonucu gelişir.

2. Venöz TOS

Subklavyen venin kompresyonu sonucu ortaya çıkar ve kol şişliği ile karakterizedir.

3. Arteriyel TOS

Subklavyen arterin kompresyonu ile oluşur ve nadir görülür.

Fizyoterapi özellikle nörojenik TOS vakalarında oldukça etkili sonuçlar vermektedir.

Thoracic Outlet Sendromunun Klinik Belirtileri

TOS semptomları genellikle postür ve kol pozisyonu ile ilişkilidir.

En sık görülen belirtiler:

• Boyun ve omuz ağrısı
• Kol ve elde uyuşma veya karıncalanma
• Kol ağırlığı veya güçsüzlük
• Uzun süre kol yukarıdayken semptomların artması
• Parmaklarda soğukluk veya renk değişikliği
• Kürek kemiği çevresinde ağrı

Semptomlar özellikle:

• Bilgisayar başında uzun süre çalışma
• Telefon kullanımı
• Yüzme, tenis gibi sporlar
• Uzun süre kolun yukarıda tutulması

gibi aktiviteler sırasında artabilir.

Fizyoterapide Değerlendirme

TOS tanısında fizyoterapötik değerlendirme oldukça önemlidir. Klinik değerlendirme aşağıdaki bileşenleri içerir.

Postür Analizi

En sık görülen postüral bozukluklar:

• Forward head posture (başın öne gelmesi)
• Yuvarlak omuz postürü
• Artmış torakal kifoz
• Skapular disfonksiyon

Servikal Omurga ve Omuz Hareket Analizi

• Servikal mobilite
• Omuz hareket açıklığı
• Skapulotorasik ritim

Kas Uzunluğu ve Kuvvet Testleri

Değerlendirilen kaslar:

• Skalen kaslar
• Pektoralis minör
• Üst trapez
• Levator skapula
• Skapular stabilizatör kaslar

Nöral Gerilim Testleri

• Upper Limb Tension Test (ULTT)
• Adson testi
• Roos testi
• Wright testi

Bu testler sinir veya damar kompresyonu hakkında klinik bilgi sağlar.

Thoracic Outlet Sendromunda Fizyoterapi Tedavi Yaklaşımları

TOS tedavisinde fizyoterapi, kompresyonu azaltmayı ve üst ekstremite fonksiyonunu yeniden kazandırmayı hedefler.

1. Postür Düzeltme ve Ergonomik Eğitim

Postüral bozukluklar TOS gelişiminde önemli rol oynar.

Fizyoterapide:

• Baş ve omuz pozisyonunun düzeltilmesi
• Masa başı çalışma ergonomisinin düzenlenmesi
• Telefon ve bilgisayar kullanım alışkanlıklarının değiştirilmesi

öğretilir.

Amaç, torasik çıkış bölgesindeki mekanik baskıyı azaltmaktır.

2. Germe Egzersizleri

Kas kısalıkları torasik çıkış alanını daraltabilir.

Özellikle şu kaslar hedeflenir:

• Skalen kaslar
• Pektoralis minör
• Üst trapez
• Levator skapula

Germe egzersizleri sayesinde:

• Kas gerginliği azalır
• Torasik çıkış genişler
• Sinir kompresyonu azalır

3. Skapular Stabilizasyon Egzersizleri

Skapular stabilizatör kasların güçsüzlüğü postüral bozukluklara yol açar.

Güçlendirilmesi gereken kaslar:

• Orta trapez
• Alt trapez
• Rhomboidler
• Serratus anterior

Bu egzersizler omuz kompleksinin stabilitesini artırır ve sinir sıkışmasını azaltır.

4. Nöral Mobilizasyon Teknikleri

Brakiyal pleksus üzerindeki mekanik stresin azaltılması için nöral mobilizasyon teknikleri uygulanır.

Amaç:

• Sinir dokusunun hareketliliğini artırmak
• Nöral gerilimi azaltmak
• Ağrıyı azaltmak

Upper limb nerve gliding egzersizleri tedavi programının önemli bir parçasıdır.

5. Solunum Egzersizleri

Skalen kasların aşırı aktivitesi TOS semptomlarını artırabilir.

Bu nedenle:

• Diyafragmatik solunum
• Göğüs kafesi mobilizasyon egzersizleri

öğretilir.

Bu yaklaşım boyun kaslarının aşırı kullanımını azaltır.

6. Manuel Terapi Yaklaşımları

Fizyoterapistler aşağıdaki manuel terapi tekniklerini kullanabilir:

• Servikal mobilizasyon
• Torakal mobilizasyon
• Yumuşak doku mobilizasyonu
• Myofasyal gevşetme teknikleri

Bu teknikler ağrıyı azaltır ve hareket açıklığını artırır.

7. Aktivite Modifikasyonu ve Hasta Eğitimi

Tedavinin en önemli bileşenlerinden biri hasta eğitimidir.

Hastaya:

• Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak
• Ağır çanta taşımamak
• Omuzları öne düşüren aktiviteleri sınırlamak
• Düzenli egzersiz yapmak

öğretilir.

Fizyoterapinin Tedavi Hedefleri

Thoracic Outlet Sendromunda fizyoterapinin temel hedefleri şunlardır:

• Sinir veya damar üzerindeki kompresyonu azaltmak
• Postürü düzeltmek
• Omuz ve boyun mobilitesini artırmak
• Kas dengesini sağlamak
• Üst ekstremite fonksiyonunu geri kazandırmak
• Semptomların tekrarını önlemek

Erken dönemde başlanan fizyoterapi, cerrahi gereksinimini önemli ölçüde azaltabilir.

Sonuç

Thoracic Outlet Sendromu, doğru değerlendirme ve uygun fizyoterapi yaklaşımları ile büyük oranda konservatif olarak yönetilebilen bir klinik durumdur. Postüral düzeltme, kas esnekliği, skapular stabilizasyon ve nöral mobilizasyon teknikleri tedavinin temel bileşenlerini oluşturur.

Bireye özel planlanan bir fizyoterapi programı sayesinde hastaların ağrı düzeyi azalır, fonksiyonel kapasitesi artar ve günlük yaşam aktivitelerine güvenli bir şekilde geri dönüş sağlanabilir.

Kaynaklar

• Sanders RJ, Hammond SL, Rao NM. Diagnosis of thoracic outlet syndrome. Journal of Vascular Surgery. 2007.
• Kuhn JE, Lebus GF, Bible JE. Thoracic outlet syndrome. Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons. 2015.
• Povlsen B, Belzberg A, Hansson T. Treatment for thoracic outlet syndrome. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2014.
• Brantigan CO, Roos DB. Etiology of neurogenic thoracic outlet syndrome. Hand Clinics. 2004.
• Kisner C, Colby LA. Therapeutic Exercise: Foundations and Techniques. FA Davis.
•