Hi̇ppoterapi̇: Atin Çok Yönlü Uyaranini Tedavi̇ye Dönüştürmek

Hippoterapi, atın dinamik, ritmik ve üç boyutlu hareketinin terapötik amaçla kullanıldığı bir yöntemdir. Temel etki, atın "adeta" yürüyüşündeki pelvis hareketlerinin insanın normal yürüyüş sırasında ürettiği pelvis hareketleriyle neredeyse birebir örtüşmesinden kaynaklanır.

Hippoterapide binici pasif bir yolcu değildir; atın her adımıyla pelvisine, gövdesine, proprioseptif sistemine sürekli bir akış sunulur. Terapist, atın hızını, yönünü, zemini ve pozisyonlamayı hastanın terapötik hedeflerine göre manipüle eder. Dolayısıyla çıkan sonuç biyomekanik ve nörofizyolojik bir temele dayanır.

Hippoterapi doğru uygulandığında güçlüdür; yanlış uygulandığında ise risksiz değildir.

Hippoterapi:

• Hangi mekanikleri etkiler?
• Kimler için etkili?
• Kimlere uygulanmamalı?
• Hippoterapi ekibi kimlerden oluşur?

Sorularının cevaplarını birlikte inceleyelim.

Hippoterapi Hangi Vücut Mekaniklerini Etkiler?

• Pelvik Motor Kontrol ve Gövde Stabilitesi

  Atın yürüyüşü sırasında binicinin pelvisi öne - arkaya - yana tilt ve rotasyon hareketlerini doğal şekilde deneyimler. Bu da; gövde kaslarının aktivasyonunu, postüral tepkilerin açığa çıkmasını destekler.

• Duyu Bütünleme Mekanizmaları

  Atın ritmik hareketleri vestibüler sistemi yatıştırırken; zemindeki değişimler, hız ayarlamaları ve yön değişiklikleri denge tepkilerini harekete geçirir. Bu durum sürekli postüral düzeltme ihtiyacı oluştururken, proprioseptif farkındalığı artırarak dikkat regülasyonunu ve motor planlama süreçlerini destekler.

• Fonksiyonel Motor Beceriler

  Pelvis ve gövde kontrolü iyileştiğinde, sonuç doğrudan; oturma dengesi, ayağa kalkma, yürüme paterni gibi günlük fonksiyonlara yansır.

Kimler İçin Etkili? (Pediatrik Endikasyonlar)

• Serebral Palsi (CP) (özellikle GMFCS 1-3)
• Down Sendromu
• Duyusal İşlemleme Bozuklukları
• Otizm Spektrum Bozukluğu
• Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu (DCD)
• Spina Bfida (T12 ve altı, stabil)
• Kas tonusu boozuklukları (hipotoni veya hafif-orta spastisite)
• Travmatik beyin hasarı sonrası motor kontrol zorlukları

Kimlere Uygulanmamalı? (Kontraendikasyonlar)

• Atlantoaksiyal insitabilite (özellikle Down sendromunda radyolojik teyit şart)
• Kontrolsüz epilepsi
• Ciddi skolyoz veya instabil omurga
• Kemik kırılganllığı, osteoporoz
• Ağır kardiyopulmoner sorunlar
• Ciddi davranışsal agresyon veya biniciyi/atı tehlikeye atabilecek impulsivite
• Alerjik veya fobik reaksiyonlar.

Kontraendikasyonu belirlemenin önemi yalnızca riskten kaçmak değildir; doğru kişi için doğru sonuçlar üretmektir.

Hippoterapi Ekibi Kimlerden Oluşur?

• Terapist: Hastanın tedavisinden ve güvenliğinde sorumlu ekip lideridir. Eğitimli sağlık meslek personelidir; fizyoterapist, ergoterapist, dil konuşma terapisti olabilir.
• Yan Yürüyücüler: Tedavi amacına ve hastanın özel ihtiyaçlarına göre bir veya iki kişiden oluşan yardımcı ekip.
• At Tutucu: Atı manej içinde, terapistin yönlendirmesi doğrultusunda ilerleten kişidir. Bir seyis,eğitmen,antrenör veya bu konuda yetenekli, eğitimli bir gönüllü olabilir.
• At Antrenörü: Atın terapiye uygun şekilde eğitiminden ve davranış güvenliğinden sorumlu kişi.

Bu terapötik yaklaşımı değerli yapan; terapistin klinik gözünün, iyi eğitilmiş bir ekibin birlikteliğ ve atın benzersiz hareket biyomekaniğinin birleşimidir.

Kaynakça: *Fzt. F.Cumhur Elmacı- Hippoterapi Eğitimi Ders Notları -Antalya Hippoterapi Merkezi *Anvari, S., & Ghasemi, E. (2024). Effects of hippotherapy on motor function of children with cerebral palsy: A systematic review study. Italian Journal of Pediatrics, 50(1), 1–12. https://doi.org/10.1186/s13052-024-01715-9 *Kaya, Y., Saka, S., & Tuncer, D. (2023). Effect of hippotherapy on balance, functional mobility, and functional independence in children with Down syndrome: Randomized controlled trial. European Journal of Pediatrics, 182(7), 3147–3155. https://doi.org/10.1007/s00431-023-04959-5 *Giannou, I., Katsina, M., Dimitriadis, Z., Paras, G., & Besios, T. (2025). The effect of hippotherapy on people with multiple sclerosis, a systematic review. Multiple Sclerosis and Related Disorders, 97, 106374. https://doi.org/10.1016/j.msard.2025.106374