Medial Epikondilit (Golfçü Dirseği) ve Fizyoterapi Yaklaşımı

Medial Epikondilit (Golfçü Dirseği) ve Fizyoterapi Yaklaşımı

Medial Epikondilit Nedir?

Medial epikondilit, dirseğin iç tarafında bulunan medial epikondil çevresindeki ortak fleksör tendon yapısının aşırı ve tekrarlayan yüklenmesine bağlı gelişen bir tendinopati tablosudur. Halk arasında “golfçü dirseği” (golfer’s elbow) olarak bilinse de yalnızca golf oynayan kişilerde görülmez.

Tekrarlayan kavrama, el bileğini kuvvetli şekilde bükme, önkolu pronasyona getirme, fırlatma hareketleri, raket sporları, ağırlık antrenmanları ve tekrarlayıcı manuel işler medial epikondilit gelişimiyle ilişkili olabilir. Özellikle tekrarlayan yüklenmenin tendonun kapasitesini aşması, zaman içerisinde tendon dokusunda ağrı ve fonksiyon kaybına neden olabilir.

Medial epikondilitin yalnızca lokal bir “dirsek ağrısı” olarak değerlendirilmemesi önemlidir. Klinik değerlendirmede el bileği, önkol, omuz ve servikal bölgenin yanı sıra özellikle ulnar sinir açısından da değerlendirme yapılmalıdır. Ulnar nöropati medial epikondilit ile birlikte görülebilir ve nörolojik belirtilerin gözden kaçırılması tedavinin başarısını olumsuz etkileyebilir.

Medial Epikondilit Neden Olur?

Medial epikondilit çoğunlukla tekrarlayan mekanik yüklenme sonucunda ortaya çıkar.

Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Tekrarlayan güçlü kavrama hareketleri
• El bileğinin tekrarlayan fleksiyonu
• Önkol pronasyonunun tekrarlanması
• Golf ve raket sporları
• Fırlatma sporları
• Ağırlık kaldırma
• Manuel işlerde tekrarlayıcı el ve önkol kullanımı
• Ani antrenman veya iş yükü artışı
• Yetersiz kas kuvveti ve yük toleransı
• Hatalı spor tekniği
• Yetersiz toparlanma süresi

Özellikle tendonun maruz kaldığı yük ile tendonun mevcut kapasitesi arasında dengesizlik oluştuğunda semptomların ortaya çıkma ihtimali artar.

Medial Epikondilit Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirti dirseğin iç tarafında lokalize ağrıdır.

Ağrı özellikle:

• Kavrama sırasında,
• El bileğini dirençli şekilde bükme sırasında,
• Önkol pronasyonu sırasında,
• Ağır nesne kaldırırken,
• Golf sopası veya raket kullanırken,
• Şınav ve benzeri yük taşıyan aktivitelerde

artabilir.

Bazı kişilerde önkolun iç kısmına doğru yayılan ağrı, kavrama kuvvetinde azalma ve günlük aktivitelerde fonksiyonel kısıtlılık görülebilir.

Ulnar sinirin etkilenmesi durumunda ise özellikle yüzük ve küçük parmakta uyuşma, karıncalanma veya elektriklenme gibi nörolojik belirtiler eşlik edebilir. Bu nedenle medial dirsek ağrısının yalnızca tendon problemi olarak değerlendirilmemesi gerekir.

Medial Epikondilit Tanısı Nasıl Konur?

Tanı çoğunlukla ayrıntılı hasta öyküsü ve klinik değerlendirme ile konur.

Fizyoterapist değerlendirmesinde;

• Ağrının yeri ve karakteri,
• Semptomları artıran aktiviteler,
• El bileği ve parmak hareketleri,
• Kavrama kuvveti,
• El bileği fleksörlerinin kuvveti,
• Önkol pronasyon ve supinasyonu,
• Dirsek eklem hareket açıklığı,
• Servikal ve omuz bölgesi,
• Ulnar sinirin mekanosensitivitesi ve nörolojik bulgular

değerlendirilebilir.

Dirseğin medial epikondili üzerine palpasyonla hassasiyet ve el bileği fleksörlerinin dirençli kasılması sırasında ağrı klinik değerlendirmede önemli bulgulardır.

Görüntüleme her hasta için rutin olarak gerekli değildir. Tanının belirsiz olduğu veya semptomların uzun süre devam ettiği durumlarda ultrasonografi veya MRI gibi yöntemler tendon ve çevre dokuların değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Fizyoterapi Medial Epikondilitte Neden Önemlidir?

Medial epikondilit tedavisinde temel amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değildir.

Başarılı bir rehabilitasyon programının hedefleri:

1. Ağrının kontrol altına alınması
2. Günlük aktivitelerin düzenlenmesi
3. Tendon üzerindeki uygun olmayan yükün azaltılması
4. El bileği ve önkol kaslarının kuvvetlendirilmesi
5. Tendonun yük toleransının artırılması
6. Kavrama kuvvetinin geliştirilmesi
7. Üst ekstremite fonksiyonunun iyileştirilmesi
8. Spor veya işe güvenli dönüş
9. Tekrarlama riskinin azaltılmasıdır.

Konservatif tedavi medial epikondilitte temel yaklaşımdır ve hastaların büyük bölümü cerrahi dışı tedaviyle iyileşebilir.

Medial Epikondilitte Fizyoterapi Yaklaşımı

1. Aktivite ve Yük Yönetimi

Rehabilitasyonun ilk basamaklarından biri semptomları artıran yüklerin düzenlenmesidir.

Hastanın tamamen hareketsiz bırakılması yerine, ağrıyı provoke eden aktivitelerin geçici olarak azaltılması ve tendonun tolere edebileceği yük seviyesinin belirlenmesi daha uygun bir yaklaşımdır.

Örneğin;

• Aşırı kavrama,
• Ağır kaldırma,
• Tekrarlayan el bileği fleksiyonu,
• Yoğun golf antrenmanı,
• Tekrarlayan fırlatma hareketleri

geçici olarak azaltılabilir.

Amaç tendonun yükten tamamen uzaklaştırılması değil, yük kapasitesi ile uygulanan yük arasında uygun bir denge oluşturmaktır.

2. Ağrı Yönetimi

Akut dönemde semptomları azaltmak amacıyla uygun durumlarda soğuk uygulama, göreceli istirahat ve manuel terapi gibi yöntemlerden yararlanılabilir.

Ancak fizyoterapi yalnızca pasif uygulamalardan oluşmamalıdır.

Uzun vadeli rehabilitasyonun merkezinde progresif egzersiz ve yüklenme bulunmalıdır.

3. Germe Egzersizleri

Önkol fleksör kas grubuna yönelik kontrollü germe egzersizleri bazı hastalarda hareket kısıtlılığının azaltılmasına ve egzersiz programına hazırlığa yardımcı olabilir.

Germe sırasında keskin veya giderek artan tendon ağrısı oluşturulmamalıdır.

4. İzometrik Egzersizler

Ağrının egzersiz toleransını sınırladığı dönemlerde düşük yükle yapılan izometrik egzersizler kullanılabilir.

Örneğin el bileği fleksiyonuna karşı kontrollü izometrik direnç uygulanabilir.

İzometrik egzersizler rehabilitasyonda kullanılabilecek araçlardan biridir; ancak medial epikondilitte tek başına temel tedavi olarak değerlendirilmemelidir. Mevcut literatürde izometrik egzersizin buz uygulamasına üstünlüğü konusunda güçlü kanıt bulunmamaktadır.

5. Eksantrik Egzersizler

Eksantrik yüklenme medial epikondilit rehabilitasyonunda önemli bir egzersiz yaklaşımıdır.

Örneğin:

• El bileği fleksörlerinin dirençli çalıştırılması,
• Ağırlığın kontrollü şekilde indirilmesi,
• Yardımcı el ile başlangıç pozisyonuna dönülmesi

şeklinde uygulanabilir.

2026 yılında yayımlanan sistematik derleme, medial epikondilitte eksantrik egzersiz çalışmalarında ağrı azalması ve fonksiyonel iyileşme bildirildiğini göstermektedir. Bununla birlikte çalışmaların sayısının az olması, örneklemlerin küçük olması ve protokollerin farklılık göstermesi nedeniyle mevcut kanıtın kesinliği halen düşüktür.

Bu nedenle klinik yaklaşımda eksantrik egzersiz tek başına değil, progresif ve multimodal rehabilitasyon programının bir parçası olarak düşünülmelidir.

6. Konsantrik ve Progresif Kuvvetlendirme

Rehabilitasyon ilerledikçe yalnızca eksantrik kasılmalara odaklanmak yeterli değildir.

Program;

• İzometrik,
• Konsantrik,
• Eksantrik,
• Fonksiyonel

yüklenmeleri içerecek şekilde kademeli olarak ilerletilebilir.

El bileği fleksörleri, pronator kaslar, önkol kasları ve kavrama kaslarının kuvveti geliştirilmelidir.

7. Kavrama Kuvveti Eğitimi

Kavrama kuvvetindeki azalma medial epikondilitli hastalarda günlük yaşam ve sportif aktiviteleri etkileyebilir.

Bu nedenle rehabilitasyonun ilerleyen dönemlerinde;

• Soft ball sıkma,
• Hand gripper,
• Havlu sıkma,
• Kontrollü taşıma egzersizleri,
• Fonksiyonel kavrama aktiviteleri

kullanılabilir.

Direnç hastanın semptomlarına ve mevcut kuvvet seviyesine göre kademeli olarak artırılmalıdır.

8. Manuel Terapi

Manuel terapi bazı hastalarda ağrı ve hareket kısıtlılığını azaltmak amacıyla rehabilitasyon programına eklenebilir.

Uygulamalar;

• Önkol fleksör kas grubuna yumuşak doku teknikleri,
• Eklem mobilizasyonları,
• Dirsek ve el bileği çevresindeki mobilizasyonlar,
• Gerekli durumlarda servikal ve torasik bölgeye yönelik teknikler

şeklinde planlanabilir.

Manuel terapi özellikle egzersiz uygulamasını kolaylaştırmak ve hastanın hareket toleransını artırmak amacıyla kullanılabilir.

Epicondylitis üzerine yapılan sistematik incelemelerde manuel terapi ve kuvvetlendirme yaklaşımlarının yararlı olabileceğine ilişkin kanıtlar bildirilmiştir; ancak medial epikondilite özgü çalışmaların sayısı lateral epikondilite göre daha sınırlıdır.

9. Ulnar Sinir Değerlendirmesi

Medial dirsek ağrısında ulnar sinirin değerlendirilmesi önemlidir.

Özellikle;

• Küçük parmakta uyuşma,
• Yüzük parmağında uyuşma,
• Dirseğin iç tarafında elektriklenme,
• Gece artan nörolojik semptomlar,
• Kavrama kuvvetinde belirgin azalma

varsa sinir kaynaklı problemlerin ayırıcı değerlendirmesi yapılmalıdır.

Ulnar sinir bulguları belirginse tedavi planı yalnızca tendon rehabilitasyonuna indirgenmemelidir.

10. Kinezyolojik Bantlama ve Ortezler

Bazı hastalarda önkol strapleri veya uygun ortotik yaklaşımlar tendon üzerindeki yükün azaltılmasına yardımcı olabilir.

Özellikle günlük yaşamda veya sportif aktivite sırasında semptomların kontrolünde yardımcı bir yöntem olarak kullanılabilir.

Ancak bantlama veya brace, aktif rehabilitasyonun yerine geçmemelidir.

11. Terapötik Egzersiz Programının İlerletilmesi

Rehabilitasyonun temel prensibi yükün kademeli olarak artırılmasıdır.

Örnek ilerleme:

Aşama 1: Ağrı kontrolü ve aktivite düzenleme

Aşama 2: Hareket açıklığı ve düşük yükte izometrik egzersizler

Aşama 3: Konsantrik ve eksantrik kuvvetlendirme

Aşama 4: Kavrama ve fonksiyonel kuvvet çalışmaları

Aşama 5: Spora veya işe özgü yüklenmeler

Aşama 6: Performans ve tekrarlama riskinin azaltılması

Egzersiz yükü hastanın ağrı yanıtı, fonksiyonel kapasitesi ve günlük aktivite gereksinimlerine göre bireyselleştirilmelidir.

Golfçülerde Fizyoterapi Yaklaşımı

Golfçülerde yalnızca dirsek bölgesine odaklanmak yeterli olmayabilir.

Fizyoterapist;

• Golf swing mekaniğini,
• Kavrama şeklini,
• El bileği hareketlerini,
• Önkol rotasyonunu,
• Omuz hareketliliğini,
• Gövde rotasyonunu,
• Kalça ve gövde kontrolünü

değerlendirebilir.

Sporcu semptomsuz hale geldikten sonra doğrudan tam antrenmana dönmek yerine golf hareketlerine özgü kademeli yüklenme yapılmalıdır.

Spora ve İşe Dönüş

Ağrının azalması tek başına spora dönüş kriteri değildir.

Dönüş öncesinde;

• Ağrısız veya minimal semptomla hareket,
• Yeterli kavrama kuvveti,
• El bileği ve önkol kuvvetinin gelişmesi,
• Fonksiyonel hareketlerin tolere edilmesi,
• Spora özgü hareketlerin kontrollü yapılabilmesi

değerlendirilmelidir.

Golfçülerde önce kısa süreli ve düşük yoğunluklu vuruşlarla başlanıp daha sonra vuruş sayısı ve yoğunluk artırılabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Dirsek ağrısının uzun süre devam etmesi, günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemesi veya nörolojik belirtilerin ortaya çıkması durumunda sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.

Özellikle;

• Şiddetli ve sürekli ağrı,
• Travma sonrası başlayan ağrı,
• Belirgin güç kaybı,
• Yüzük ve küçük parmakta uyuşma,
• Dirsekte belirgin şişlik,
• Tedaviye rağmen ilerleyen semptomlar,
• Uzun süre devam eden fonksiyon kaybı

varlığında daha kapsamlı değerlendirme gerekebilir.

Cerrahi Gerekli midir?

Medial epikondilitte cerrahi genellikle ilk seçenek değildir.

Çoğu hastada konservatif tedaviye yanıt alınabilir. Cerrahi, uygun ve yeterli konservatif tedaviye rağmen uzun süre devam eden, günlük yaşamı veya sportif performansı ciddi şekilde sınırlayan dirençli vakalarda gündeme gelir.

Sonuç

Medial epikondilit (golfçü dirseği) yalnızca golf sporcularında görülen bir problem değildir. Tekrarlayan kavrama, el bileği fleksiyonu, önkol pronasyonu ve yüksek mekanik yükler farklı meslek ve spor gruplarında medial dirsek tendinopatisine yol açabilir.

Fizyoterapi açısından başarılı bir yaklaşım; yalnızca ağrıyı azaltmaya yönelik pasif uygulamalardan ziyade yük yönetimi, progresif kuvvetlendirme, eksantrik ve konsantrik egzersizler, kavrama eğitimi, gerektiğinde manuel terapi ve fonksiyonel/spora özgü rehabilitasyonun birlikte planlanmasını içermelidir.

Özellikle 2026 tarihli sistematik derleme eksantrik egzersizin umut verici olduğunu ortaya koysa da medial epikondilite özgü kanıtların hâlâ sınırlı olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle tedavi hastanın klinik bulgularına, yük toleransına, mesleğine ve sportif gereksinimlerine göre bireyselleştirilmelidir.

Kaynaklar

1. See ZH, Loo CE, Jaafar Z. Eccentric exercise therapy for medial epicondylitis: A systematic review of clinical outcomes. Complementary Therapies in Medicine. 2026;98:103364.
2. Hoogvliet P, Randsdorp MS, Dingemanse R, Koes BW, Huisstede BMA. Does effectiveness of exercise therapy and mobilisation techniques offer guidance for the treatment of lateral and medial epicondylitis? A systematic review. British Journal of Sports Medicine. 2013;47(17):1112-1119.
3. Medial epicondylitis: Current diagnosis and treatment options. Journal of Orthopaedic Reports. 2023;2(3):100172.
4. StatPearls. Medial Epicondylitis (Golfer's Elbow). NCBI Bookshelf.
5. Mayo Clinic. Golfer's elbow (Medial epicondylitis) – Diagnosis and treatment.
6. Current concepts of natural course and in management of medial epicondylitis: a clinical overview.
7.